Veel aanwezige stikstof in najaar, spoelt uit in de winter

Eind 2014 en maart 2015 verrichtte VKA nitraatmetingen. Zo weten deelnemers waar en wanneer stikstofverlies plaatsvindt.  Uit de metingen blijkt dat in de winter veel stikstof uitspoelt. Als je bedenkt dat elke kilo stikstof die verloren gaat € 1,- vertegenwoordigt, betekent dit een economisch verlies. En ook niet onbelangrijk: een te hoge uitspoeling van nitraat kan leiden tot een verdere aanscherping van de derogatie in de toekomst. Als het de deelnemers van Vruchtbare Kringloop lukt om de N-mineraal tot beneden de 90 kg/ha te krijgen, dan zal dit ook bijdragen aan beter milieu-imago van de veehouderij. Het onderzoek is uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in het effect van de maatregelen die de deelnemers gebruiken om het nitraatverlies te minimaliseren.

We hebben op grote schaal de stikstofvoorraad gemeten in de bodem van maïsakkers en graslanden van de deelnemende veehouders. De stikstof voorraad na het groeiseizoen in de bodem is tot een diepte van 90 cm vastgelegd. In de periode van 17 november tot 9 december 2014 zijn 236 maïs- en 257 graspercelen bemonsterd. Per perceel is een mengmonster van de grond gemaakt van circa 11 steekmonsters tot een diepte van 90 cm. In deze steekmonsters is de voorraad van N-mineraal op dat moment geanalyseerd. Stikstof spoelt gemakkelijk uit. Helder inzicht in de stikstofvoorraad van de bodem na de teelt geeft inzicht in de mogelijke uitspoelingsverliezen. Vervolgens is op een aantal percelen in maart 2015 nogmaals een meting uitgevoerd.

In onderstaande figuur is te zien dat de N-mineraal op de meeste percelen is gereduceerd tot minder dan 20 kg N per ha. Ongeveer 20-40 kg N per ha is in de groenbemester vastgelegd, de rest is uitgespoeld naar het grondwater. Op sommige bedrijven kunnen deze verliezen oplopen tot 200 kg N per ha. Vermenigvuldig dit met € 1,- per kg N en dan kost dit toch €200,- per ha.

Grafiek_bij_artikel_8

 

Telen van voederbieten om verliezen te voorkomen
Vooral na het scheuren van grasland en de teelt van snijmaïs zijn de stikstofverliezen hoog. Maïs kan eigenlijk niet de stikstof benutten die vrijkomt uit een gescheurde graszode die ouder is dan 3 jaar. Voederbieten kunnen dit wel. Om dit uit te proberen teelt Arjan Freriks uit Winterswijk, een van de deelnemers van de kennisgroep bodem uit Vruchtbare Kringloop, voederbieten op een perceel gescheurd grasland in vergelijking met snijmaïs.

Stikstof bemesting overslaan
voederbieten_in_NZEen andere manier om verliezen te voorkomen na het scheuren van grasland is minder stikstof bemesten op de maïs. Vaak blijkt uit onderzoek dat de stikstof die vrijkomt na het scheuren van grasland voldoende is om de maïs het eerste jaar geen stikstof bemesting te geven. De start van het gewas is trager, terwijl de opbrengst uiteindelijk hetzelfde is. Dit bespaart u bemestingskosten en de uitspoeling naar het grondwater reduceert. Durft u het aan om na het scheuren van grasland de stikstofbemesting op maïs over te slaan?

Resultaat meting winter 2014
We hebben het uitgangspunt dat een stikstofvoorraad van 90 kg N/ha een uitspoeling geeft van de norm van nitraatuitspoeling van 50 mg/l. Dat betekent dat onder 68% van de maisakkers en onder 87 % van het grasland de uitspoeling zal leiden tot gehaltes die lager zijn dan de derogatienorm van 50 mg/l. Ook zien we dat de N-mineraal aanwezig in de laag 0-90 cm het hoogste is op bouw (mais) land na gras.

nr__5
Figuur 1: Stikstofvoorraad in kg/ha in de bodem (90 cm) onder graspercelen en maïsakkers in de Achterhoek en Liemers na het groeiseizoen 2014